Türkiye'nin illeri

Görünüm kenar çubuğuna taşı gizle Türkiye'nin başkenti Ankara

Anadolu yarımadası ile Trakya toprakları üzerine kurulan Türkiye'nin, 81 ili vardır. İller, Türkiye'nin en büyük idari bölümleridir. Bu seksen bir il, dokuz yüz yetmiş üç ilçeye bölünmüştür. Bu ilçeler, en küçük idari birim olan mahalle ve köyleri içinde barındırır. İllerde yönetme ve yürütme görevi, içişleri bakanı tarafından önerilen ve bakanlar kurulunun onayından sonra cumhurbaşkanı tarafından atanan valiler tarafından yerine getirilir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı ve 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin resmen kuruluşundan sonra idari sistemde değişikliklere gidildi. İki yıl sonra Ardahan, Beyoğlu, Çatalca, Dersim, Ergani, Gelibolu, Genç, Kozan, Oltu, Muş, Siverek ve Üsküdar illeri ilçeye dönüştürüldü. 1927'de ise Doğubayazıt ilçeye dönüştürüldü ve Ağrı'ya bağlandı. 1929'da Muş tekrar il oldu, Bitlis ilçe hâline getirildi. Dört yıl sonra Aksaray, Cebelibereket, Hakkâri ve Şebinkarahisar'ın ilçe olması, Mersin ile Silifke'nin birleştirilip İçel adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla ve Artvin ile Rize'nin birleştirilip Çoruh adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla sayı elli altıya düştü. 1936'da Rize, Tunceli ve Hakkâri tekrar il oldu, yine aynı yıl Dersim'in adı Tunceli olarak değiştirildi; 1939'da Hatay Devleti, Türkiye'ye bağlanarak il oldu. 1953'te, Uşak'ın il, Kırşehir'in ilçe olması kararlaştırıldı, 1954'te Adıyaman, Nevşehir ve Sakarya il statüsü kazandı. 1956'da Çoruh ilinin ismi Artvin olarak değiştirildi, 1957'de Kırşehir'in il statüsü geri verildi. Bu yıldan sonra otuz iki yıl boyunca il sayısında herhangi bir değişiklik olmadı. 1989'da Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale; 1990'da Batman ve Şırnak; 1991'de Bartın; 1992'de Ardahan ve Iğdır; 1995'te Yalova, Karabük ve Kilis; 1996'da Osmaniye, ve 1999'da Düzce il oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye'nin nüfusu 2019 yılı itibarıyla 83 milyon kişiye ulaştı. Bu rakamın 77 milyonunu il ve ilçe merkezlerinde yaşayanlar oluşturdu. Ülkedeki en fazla nüfusu barındıran il İstanbul, en az nüfusu barındıran il Bayburt'tur. Ayrıca en büyük yüzölçümüne sahip il Konya, en küçük yüzölçümüne sahip il Yalova'dır. Merkezi İzmit olan Kocaeli ili, merkezi Adapazarı olan Sakarya ili ve merkezi Antakya olan Hatay ili dışında büyükşehir olmayan tüm illerin merkez ilçelerinin adı, il ile aynı adı taşır.

İller

Ankara Kırklareli Edirne Tekirdağ Çanakkale Balıkesir Bursa Yalova İstanbul Kocaeli Sakarya Düzce Zonguldak Bolu Bilecik Eskişehir Kütahya Manisa İzmir Aydın Muğla Denizli Burdur Uşak Afyonkarahisar Isparta Antalya Konya Mersin Karaman Aksaray Kırşehir Kırıkkale Çankırı Karabük Bartın Kastamonu Sinop Çorum Yozgat Nevşehir Niğde Adana Hatay Osmaniye Kahramanmaraş Kayseri Sivas Tokat Amasya Samsun Ordu Giresun Erzincan Malatya Gaziantep Kilis Şanlıurfa Adıyaman Gümüşhane Trabzon Rize Bayburt Erzurum Artvin Ardahan Kars Ağrı Iğdır Tunceli Elazığ Diyarbakır Mardin Batman Siirt Şırnak Bitlis Bingöl Muş Van Hakkâri Renkler
  Başkent ve büyükşehir
  Büyükşehir
Türkiye'nin illeri listesi
Ad Alan (km²) Nüfus (2021) NY kişi/km² Plaka kodu Telefon kodu Vali
Adana 13.844 2.263.373 161,65 01 322 Yavuz Selim Köşger
Adıyaman 7.337 632.148 85,38 02 416 Osman Varol
Afyonkarahisar 14.016 744.179 52,04 03 272 Kübra Güran Yiğitbaşı
Ağrı 11.099 524.644 48,31 04 472 Mustafa Koç
Aksaray 7.659 429.069 54,36 68 382 Hamza Aydoğdu
Amasya 5.628 335.331 60,02 05 358 Yılmaz Doruk
Ankara 25.632 5.747.325 220 06 312 Vasip Şahin
Antalya 20.177 2.619.832 124,48 07 242 Hulusi Şahin
Ardahan 4.934 94.932 19,72 75 478 Hayrettin Çiçek
Artvin 7.393 169.543 23,11 08 466 Cengiz Ünsal
Aydın 8.116 1.134.031 136,88 09 256 Yakup Canbolat
Balıkesir 14.583 1.250.610 84,25 10 266 İsmail Ustaoğlu
Bartın 2.330 201.711 85,08 74 378 Nurtaç Arslan
Batman 4.477 626.319 135,95 72 488 Ekrem Canalp
Bayburt 3.746 85.042 22,64 69 458 Mustafa Eldivan
Bilecik 4.179 228.334 52,50 11 228 Şefik Aygöl
Bingöl 8.004 283.112 34,95 12 426 Ahmet Hamdi Usta
Bitlis 8.294 352.277 41,97 13 434 Erol Karaömeroğlu
Bolu 8.313 320.014 38,02 14 374 Erkan Kılıç
Burdur 7.175 273.716 37,74 15 248 Türker Öksüz
Bursa 10.813 3.147.818 282,63 16 224 Mahmut Demirtaş
Çanakkale 9.817 557.276 55,22 17 286 İlhami Aktaş
Çankırı 7.542 196.515 25,95 18 376 Mustafa Fırat Taşolar
Çorum 12.428 526.282 42,71 19 364 Zülkif Dağlı
Denizli 12.134 1.051.056 85,47 20 258 Ömer Faruk Coşkun
Diyarbakır 15.168 1.791.373 115,79 21 412 Ali İhsan Su
Düzce 2.492 400.976 157,36 81 380 Selçuk Aslan
Edirne 6.145 412.115 67,35 22 284 Yunus Sezer
Elazığ 9.383 588.088 62,99 23 424 Ömer Toraman
Erzincan 11.815 237.351 19,86 24 446 Hamza Aydoğdu
Erzurum 25.006 756.893 30,47 25 442 Mustafa Çiftçi
Eskişehir 13.960 898.369 63,57 26 222 Hüseyin Aksoy
Gaziantep 6.803 2.130.432 304,18 27 342 Kemal Çeber
Giresun 7.025 450.154 63,82 28 454 Mehmet Fatih Serdengeçti
Gümüşhane 6.668 150.119 24,67 29 456 Alper Tanrısever
Hakkâri 7.095 278.218 39,60 30 438 Ali Çelik
Hatay 5.524 1.670.712 294,87 31 326 Mustafa Masatlı
Iğdır 3.664 203.159 54,43 76 476 Ercan Turan
Isparta 8.946 445.678 49,73 32 246 Aydın Baruş
İstanbul 5.461 15.840.900 2.841,83 34 212, 216 Davut Gül
İzmir 11.891 4.425.789 367,27 35 232 Süleyman Elban
Kahramanmaraş 14.520 1.171.298 79,48 46 344 Mükerrem Ünlüer
Karabük 4.142 249.287 59,98 78 370 Mustafa Yavuz
Karaman 8.678 258.838 29,18 70 338 Hüseyin Engin Sarıibrahim
Kars 10.193 281.077 28 36 474 Ziya Polat
Kastamonu 13.064 375.592 29,04 37 366 Meftun Dallı
Kayseri 16.970 1.434.357 82,93 38 352 Gökmen Çiçek
Kırıkkale 4.791 275.968 59,07 71 318 Mehmet Makas
Kırklareli 6.459 366.363 56,02 39 288 Birol Ekici
Kırşehir 6.584 242.944 36,89 40 386 Hüdayar Mete Buhara
Kilis 1.412 145.826 100,91 79 348 Tahir Şahin
Kocaeli 3.397 2.033.441 574,92 41 262 Seddar Yavuz
Konya 40.838 2.277.017 54,66 42 332 Vahdettin Özkan
Kütahya 11.634 578.640 49,79 43 274 Musa Işın
Malatya 12.259 808.692 65,27 44 422 Ersin Yazıcı
Manisa 13.339 1.456.626 107,99 45 236 Enver Ünlü
Mardin 8.780 862.757 95,53 47 482 Tuncay Akkoyun
Mersin 16.010 1.891.145 114,95 33 324 Ali Hamza Pehlivan
Muğla 12.654 1.021.141 77,69 48 252 İdris Akbıyık
Muş 8.650 405.228 47,26 49 436 Avni Çakır
Nevşehir 5.485 308.003 55,24 50 384 Ali Fidan
Niğde 7.234 363.725 48,59 51 388 Cahit Çelik
Ordu 5.861 760.872 128,68 52 452 Muammer Erol
Osmaniye 3.320 553.012 162,27 80 328 Erdinç Yılmaz
Rize 3.835 345.662 89,49 53 464 İhsan Selim Baydaş
Sakarya 4.824 1.060.876 213,44 54 264 Yaşar Karadeniz
Samsun 9.725 1.371.274 138,66 55 362 Orhan Tavlı
Siirt 5.717 331.980 57,77 56 484 Kemal Kızılkaya
Sinop 5.717 218.408 38,17 57 368 Mustafa Özarslan
Sivas 28.164 636.121 22,68 58 346 Yılmaz Şimşek
Şanlıurfa 19.242 2.143.020 107,76 63 414 Hasan Şıldak
Şırnak 7.078 546.589 74,82 73 486 Cevdet Atay
Tekirdağ 6.190 1.113.400 170,50 59 282 Recep Soytürk
Tokat 10.042 602.567 61,01 60 356 Numan Hatipoğlu
Trabzon 4.628 816.684 174,79 61 462 Aziz Yıldırım
Tunceli 7.582 83.645 11,16 62 428 Bülent Tekbıyıkoğlu
Uşak 5.555 373.183 66,69 64 276 Turan Ergün
Van 20.921 1.141.015 54,33 65 432 Ozan Balcı
Yalova 798 291.001 339,56 77 226 Hülya Kaya
Yozgat 13.690 418.500 30,76 66 354 Mehmet Ali Özkan
Zonguldak 3.342 589.684 178,35 67 372 Osman Hacıbektaşoğlu
İstanbul'daki 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamaktadır. Trabzon'un Çaykara ilçesindeki Uzungöl. Mimar Sinan tarafından yapılan Edirne'deki Selimiye Camii. Nevşehir sınırları içinde kalan Kapadokya'daki peri bacaları. Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı. Ege Bölgesi'nin en kalabalık ili İzmir. Karadeniz Bölgesi'nin en kalabalık ili olan Samsun'daki Onur Anıtı. Denizli'deki Pamukkale travertenleri. Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü'nde yer alan Akdamar Adası. Elazığ'da bulunan Pisa Kulesi'nden bile daha eğik minareye sahip Harput Ulu Camii.

Türkiye il merkez rakımları

İl Adı Rakım (Google Earth)
Adana 25
Adıyaman 701
Afyon 1012
Ağrı 1630
Amasya 400
Ankara 905
Antalya 62
Artvin 530
Aydın 92
Balıkesir 145
Bilecik 513
Bingöl 1159
Bitlis 1637
Bolu 741
Burdur 963
Bursa 238
Çanakkale 11
Çankırı 730
Çorum 822
Denizli 392
Diyarbakır 674
Edirne 50
Elâzığ 1041
Erzincan 1216
Erzurum 1923
Eskişehir 796
Gaziantep 838
Giresun 14
Gümüşhane 1174
Hakkâri 1756
Hatay 89
Isparta 1058
Mersin 18
İstanbul 25
İzmir 9
Kars 1756
Kastamonu 814
Kayseri 1060
Kırklareli 231
Kırşehir 991
Kocaeli 4
Konya 1023
Kütahya 958
Malatya 970
Manisa 79
Kahramanmaraş 562
Mardin 938
Muğla 659
Muş 1334
Nevşehir 1197
Niğde 1239
Ordu 25
Rize 11
Sakarya 41
Samsun 10
Siirt 887
Sinop 27
Sivas 1313
Tekirdağ 28
Tokat 630
Trabzon 36
Tunceli 922
Şanlıurfa 527
Uşak 915
Van 1728
Yozgat 1317
Zonguldak 10
Aksaray 1228
Bayburt 1555
Karaman 1063
Kırıkkale 746
Batman 570
Şırnak 1343
Bartın 12
Ardahan 1799
Iğdır 860
Yalova 8
Karabük 264
Kilis 660
Osmaniye 121
Düzce 149

Rakım (Google Earth) valilik binalarının bulunduğu yerdir.

Eski iller

1927 yılındaki illeri gösteren bir harita

Ayrıca bakınız

Notlar

Kaynakça

  1. ^ "İller İdaresi Genel Müdürlüğü". İller İdaresi Genel Müdürlüğü. 18 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2015. 
  2. ^ a b c d e f g "İller İdaresi Genel Müdürlüğü". İller İdaresi Genel Müdürlüğü. 16 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  3. ^ Ünüvar, İhsan. Erzurum vilâyeti. Duygu Matbaası. s. 40. 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  4. ^ Alpaslan, İsmet. Her yönüyle Ağrı. Tutibay Yayınları. s. 180. 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  5. ^ White, Paul J. Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey (İngilizce). Zed Books. s. 80. ISBN 978-1-85649-822-7. 16 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  6. ^ a b c d "T.C. Resmî Gazete - 21 Haziran 1989 ÇARŞAMBA" (PDF). 19 Şubat 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  7. ^ a b "T.C. Resmî Gazete - 18 Mayıs 1990 CUMA" (PDF). 11 Ocak 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  8. ^ "T.C. Resmî Gazete - 7 Eylül 1991 CUMARTESİ" (PDF). 9 Eylül 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  9. ^ a b "T.C. Resmî Gazete - 3 Haziran 1992 ÇARŞAMBA" (PDF). 3 Aralık 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  10. ^ a b c "T.C. Resmî Gazete - 6 Haziran 1995 SALI" (PDF). 2 Eylül 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  11. ^ "T.C. Resmî Gazete - 28 Ekim 1996 PAZARTESİ" (PDF). 14 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  12. ^ "T.C. Resmî Gazete - 9 Aralık 1999 PERŞEMBE" (PDF). 8 Aralık 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  13. ^ "Düzce, resmen il Derince ilçe oldu". Hürriyet. 9 Aralık 1999. 17 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  14. ^ a b c "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2022". Türkiye İstatistik Kurumu. 6 Şubat 2023. 6 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2023. 
  15. ^ a b c "İl ve İlçe Yüz Ölçümleri" (PDF). Harita Genel Müdürlüğü. 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 24 Ekim 2019. 
  16. ^ "TÜİK Kurumsal". data.tuik.gov.tr. 17 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2022. 
  17. ^ "İçel resmen Mersin oldu". Hürriyet. 21 Haziran 2002. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013.