Frankfurt

Görünüm kenar çubuğuna taşı gizle
Frankfurt
Şehir
Frankfurt
Frankfurt bayrağı
BayrakFrankfurt arması
Arma
Almanya üzerinde FrankfurtFrankfurtFrankfurt
ÜlkeAlmanya Almanya
EyaletHessen
İdare
 • Belediye BaşkanıMike Josef (SPD)
Yüzölçümü
 • Toplam248.31 km²
Rakım112 m
Nüfus (2017)
 • Toplam746.878
Alan kodları069, 06109, 06101
Plaka koduF
Resmî site
frankfurt.de
Main kıyısındaki Frankfurt'un Deutschherrn Köprüsü'nden görünümü Belediye Binası

Frankfurt am Main (anlamı: "Main üzerindeki Frankfurt"), Main nehri kıyısında kurulmuş olan, 730.000'den fazla nüfusuyla Hessen eyaletinin en büyük, Berlin, Hamburg, Münih ve Köln'den sonra Almanya'nın beşinci büyük şehridir.

Orta Çağ'dan beri Frankfurt, Almanya'nın en önemli kent merkezlerinden biri olmuştur. 794 yılında ilk kez belgelerde değinilen Yüksek Orta Çağ'dan itibaren bağımsız bir imparator şehridir ve 1806'ya kadar seçim ve 1562'den beri Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu'nun taçlandırma şehridir. 1816'dan 1866'ya kadar Alman Birliği'ne ve 1848-1849 yılları arasında ilk bağımsız seçilmiş Alman Parlamentosu'na ev sahipliği yapmıştır. Günümüzde Frankfurt sadece Almanya değil, Avrupa çapında da önemli bir finans, fuar ve hizmet merkezidir ve Alpha World Cities olarak adlandırılan tek Alman büyükşehridir. Şehir, Avrupa Merkez Bankası'na, Almanya Merkez Bankası'na, Frankfurt Borsası'na ve Frankfurt Fuarı'na ev sahipliği yapmaktadır. Merkezi konumu sayesinde Frankfurt Havaalanı'na, Merkez Gar'a, Frankfurt kesişim noktasına ve dünya çapında en yoğun otoyol ağına sahip olmasıyla Avrupa'nın en önemli trafik düğüm noktalarından biridir. Frankfurt ilk kez 1875 yılında 100.000'in ve 1928'de ilk kez 500.000'in üzerinde bir nüfusa ulaşmıştır. Bugün dar şehir alanında aşağı yukarı 1,8 milyon, Rhein-Main bölgesinin tümünde ise 6 milyon kişi ikamet etmektedir. Frankfurt'un bir özelliği ise Avrupa'nın en yüksek gökdelenlerine sahip olmasıdır. Gökdelenlerin çoğu bankalara aittir. En yükseği Commerzbank Tower olan bu binaların çoğu son 20 sene içinde yapılmıştır.

Coğrafya

Frankfurt'un ve metropol alanının bazı bölümlerinin görünümü; ön planda solda Kronberg. Avrupa Uzay Ajansı'nın Sentinel-2A tarafından görüldüğü şekliyle Frankfurt.

Frankfurt, Almanya'nın güneybatısındaki Hessen federe devlet' inin en büyük şehridir.

Yer

Frankfurt Main nehrinin her iki tarafında, Taunus sıradağlarının güney doğusunda en önemli ekonomi merkezidir. Şehrin güney kısmı, Almanya'nın en büyük şehir ormanı olan Frankfurt Şehir Ormanı'nı içerir. En yüksek noktası Berger tepesinde kurulu Seckbach semtidir (deniz seviyesinden 212 metre yükseklikte). Şehir Basel'den Yukarı Ren düzlüğüne kadar yayılmış Ren nehri havzasının en kuzeyindeki noktada kurulmuştur.

Kuzeyinde ünlü Kronberg ile Königstein derebeylik kentleri, batısında Hessen eyaletinin başkenti Wiesbaden ve Renanya-Palatina eyaletinin başkenti Mainz, güneyinde ise üniversite şehri Darmstadt vardır.

Gökdelenler (Skyliners) bu kentin ayırt edici özelliklerinden biridir.

Şehrin alanı 24.831 km² (9.587.30 mil2) dır ve doğudan batıya 23.4 km ve kuzeyden güneye 23.3 km boyunca uzanır.

Şehir merkezi, Altstadt bölgesinde (tarihi merkez) ve çevresindeki Innenstadt bölgesinde Main nehrinin kuzeyindedir.

Coğrafi merkez, Frankfurt West istasyonu yakınlarındaki Bockenheim bölgesindedir.

Frankfurt, yoğun nüfuslu Frankfurt Ren-Main Metropolitan Bölgesi'nin merkezidir ve 5.5 milyonluk bir nüfusa sahiptir.

Bölgedeki diğer önemli şehirler: Wiesbaden (Hessen'in başkenti), Mainz (Rhineland-Pfalz'in başkenti), Darmstadt, Offenbach am Main, Hanau, Aschaffenburg, Bad Homburg vor der Höhe, Rüsselsheim, Wetzlar ve Marburg'dur.

İlçeler

Frankfurt'un merkezindeki 46 "Stadtteile" (şehir bölgeleri) SkySat uydusu tarafından görülen merkezi Innenstadt bölgesi.

Şehir 46 şehir bölgesine ("Stadtteile") ve bunlar da sırasıyla 121 ilçeye ("Stadtbezirke") ve 448 seçim bölgesine ("Wahlbezirke") bölünmüştür. 46 şehir bölgesi, her birinin bir bölge komitesi ve başkanı olan 16 bölgesi (Ortsbezirke) halinde birleşir.

Nüfusa ve bölgeye göre en büyük şehir bölgesi Sachsenhausen, en küçüğü ise Frankfurt'un tarihi merkezi Altstadt'tır. Üç büyük şehir bölgesi (Sachsenhausen, Westend ve Nordend) idari amaçlarla sırasıyla kuzey (-Nord), güney (-Süd), batı (-West) ve doğu (-Ost) bölümleridir ancak genellikle tek bir şehir bölgesi olarak kabul edilir (bu nedenle genellikle yalnızca Şehrin resmi web sitesinde bile 43 şehir bölgesinden bahsedilir).

Nordweststadt (Niederursel, Heddernheim ve Praunheim), Goldstein (Schwanheim'in bir kısmı), Riedberg (Kalbach-Riedberg'in bir kısmı) ve Europaviertel (Gallus'un bir kısmı) gibi bazı büyük konut alanları, yerel halk tarafından bile, genellikle yanlış bir şekilde şehir bölgeleri olarak adlandırılır.

Frankfurt'un finans bölgesi olan Bankenviertel (bankacılık bölgesi) de bir idari şehir bölgesi değildir (batı Innenstadt bölgesi, güney Westend] bölgesi ve doğu Bahnhofsviertel) bölgelerini kapsar).

Birçok şehir bölgeleri banliyölerle (Vororte) birleştirilmiştir veya daha önceleri buralar Höchst gibi bağımsız şehirlerdi. Nordend ve Westend gibi bazıları, Almanya'nın Birleşmesi sonrasında Gründerzeit'te şehrin hızlı büyümesi sırasında ortaya çıktı, Dornbusch ve Riederwald gibi diğerleriyse daha önce başka bir şehre ait olan bölgelerden oluşturuldu.

Ekonomi

Liverpool Üniversitesi'nin araştırmasına göre kişi başına Satın alma gücü paritesine göre Avrupa'nın en zengin kenti olarak sayılmaktadır. 2008 yılı Mercer yaşam standartları yönünden Dünya'nın en yaşanabilir kentleri sıralamasında 7. sıradadır. Bunun yanında Almanya'nın en yoğun iş bölgesidir.

Frankfurt am Main ve Ren-Main havzasında büyük sanayi kuruluşları mevcuttur. Özellikle kimya ve ilaç sanayisi başı çekmektedir. Otomotiv sanayisine çalışan başlı başına isim yapmış şirketlerle, mühendislik ve şirket danışmanlık firmaları bulunur. Bazı önemli bilişim şirketleri de Frankfurt'un merkezi ve mükemmel ulaşım ve iş imkânlarından yararlanmak için buradadırlar.

Şehirde hizmet dalındaki şirketlerin yanında büyük bankalar da vardır. Bankalar şehri olarak bilinen kent, Almanya ve Avrupa çapında faaliyette bulunan finans şirketlerinin Avrupa merkezi olarak seçilmiştir. Burada Avrupa Merkez Bankası da bulunmaktadır. Frankfurt havaalanı yönetim şirketi (FraPort AG) en büyük işverendir. Almanya'da hızlı tren sistemi ICE'nin Köln şehrine bağlantısı bulunmaktadır. Bu tren hattı ile dev yük tren garı yanında nehir limanına da sahiptir.

Şehirde merkezleri bulunan en ünlü şirketler arasında Deutsche Bank, Opel, Sanofi-Aventis, Fraport AG sayılabilir.

Nüfus

İdari sınırları içinde 763.380 (2019) nüfusu ve fiili olarak kentsel alanı, 2.300.000 olan Frankfurt, Berlin, Hamburg, Münih ve Köln'den sonra Almanya'nın beşinci büyük şehri'dir. Frankfurt'un merkezi 1875'ten beri "Großstadt" (tanımı gereği en az 100.000 nüfuslu bir şehir) olmuştur. 1910'da 414.576 nüfusla Almanya'nın dokuzuncu en büyük şehriydi ve II. Dünya Savaşı'ndan önce nüfusu 553.464'e yükseldi. Savaştan sonra, 1945 yılının sonunda bu sayı 358.000'e düştü. Sonraki yıllarda nüfus tekrar büyüyerek 1963'te tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 691.257'ye ulaştı. 1986'da tekrar 592.411'e düştü ancak o zamandan beri arttı. Frankfurt'un merkezi için demografik tahminlere göre, şehrin 2035'te idari sınırları içinde 813.000'e kadar bir nüfusu ve kentsel bölgesinde 2.5 milyondan fazla nüfusu olacaktır.

1970'lerde Hesse eyalet hükûmeti şehrin idari sınırlarını tüm kentsel alanı kapsayacak şekilde genişletmek istedi. Bu, Frankfurt'u resmi olarak 3 milyona varan nüfusuyla Berlin'den sonra Almanya'nın en büyük ikinci şehri yapacaktı. Ancak, yerel makamlar aynı fikirde olmadığı için, idari bölge hala gerçek kentsel alanından çok daha küçüktür.

31 Aralık 2009'da 46 ilçenin nüfusu
No
Şehir bölgesi (Stadtteil)
Alan (km2)
Nüfus
Yabancı uluslar
Yabancı ulusların yüzdesi  %
Alan ilçe (Ortsbezirk)
01 Altstadt 0.51 3.475 1.122 32.3 01 – Innenstadt I
02 Innenstadt 1.52 6.577 2.529 38.5 01 – Innenstadt I
03 Bahnhofsviertel 0.53 2.125 810 38.1 01 – Innenstadt I
04 Westend-Süd 2.47 17.288 3.445 19.9 02 – Innenstadt II
05 Westend-Nord 1.67 8.854 2.184 24.7 02 – Innenstadt II
06 Nordend-West 3.07 28.808 5.162 17.9 03 – Innenstadt III
07 Nordend-Ost 1.69 26.619 5.580 21.0 03 – Innenstadt III
08 Ostend 5.40 26.955 7.213 26.8 04 – Bornheim/Ostend
09 Bornheim 2.66 27.184 6.240 23.0 04 – Bornheim/Ostend
10 Gutleutviertel 2.20 5.843 1.953 33.4 01 – Innenstadt I
11 Gallus 4.22 26.716 11.012 41.2 01 – Innenstadt I
12 Bockenheim 8.04 34.740 9.034 26.0 02 – Innenstadt II
13 Sachsenhausen-Nord 4.24 30.374 6.507 21.4 05 – Süd
14 Sachsenhausen-Süd 34.91 26.114 4.847 18.6 05 – Süd
15 Flughafen 20.00 211 14 6.6 05 – Süd
16 Oberrad 2.74 12.828 3.113 24.3 05 – Süd
17 Niederrad 2.93 22.954 6.569 28.6 05 – Süd
18 Schwanheim 17.73 20.162 3.532 17.5 06 – West
19 Griesheim 4.90 22.648 8.029 35.5 06 – West
20 Rödelheim 5.15 17.841 4.863 27.3 07 – Mitte-West
21 Hausen 1.26 7.178 2.135 29.7 07 – Mitte-West
22/23 Praunheim 4.55 15.761 3.197 20.3 07 – Mitte-West
24 Heddernheim 2.49 16.443 3.194 19.4 08 – Nord-West
25 Niederursel 7.22 16.394 3.671 22.4 08 – Nord-West
26 Ginnheim 2.73 16.444 4.024 24.5 09 – Mitte-Nord
27 Dornbusch 2.38 18.511 3.482 18.8 09 – Mitte-Nord
28 Eschersheim 3.34 14.808 2.657 17.9 09 – Mitte-Nord
29 Eckenheim 2.23 14.277 3.674 25.7 10 – Nord-Ost
30 Preungesheim 3.74 13.568 3.442 25.4 10 – Nord-Ost
31 Bonames 1.24 6.362 1.288 20.2 10 – Nord-Ost
32 Berkersheim 3.18 3.400 592 17.4 10 – Nord-Ost
33 Riederwald 1.04 4.911 1.142 23.3 11 – Ost
34 Seckbach 8.04 10.194 1.969 19.3 11 – Ost
35 Fechenheim 7.18 16.061 5.635 35.1 11 – Ost
36 Höchst 4.73 13.888 5.279 38.0 06 – West
37 Nied 3.82 17.829 5.224 29.3 06 – West
38 Sindlingen 3.98 9.032 2.076 23.0 06 – West
39 Zeilsheim 5.47 11.984 2.555 21.3 06 – West
40 Unterliederbach 5.85 14.350 3.511 24.5 06 – West
41 Sossenheim 5.97 15.853 4.235 26.7 06 – West
42 Nieder-Erlenbach 8.34 4.629 496 10.7 13 – Nieder-Erlenbach
43 Kalbach-Riedberg 6.90 8.482 1.279 15.1 12 – Kalbach-Riedberg
44 Harheim 5.02 4.294 446 10.4 14 – Harheim
45 Nieder-Eschbach 6.35 11.499 1.978 17.2 15 – Nieder-Eschbach
46 Bergen-Enkheim 12.54 17.954 2.764 15.4 16 – Bergen-Enkheim
47 Frankfurter Berg 2.16 7.149 1.715 24.0 10 – Nord-Ost
Frankfurt am Main 248.33 679.571 165.418 24.3

Kentin ekonomi, finans ve kültür merkezi olması ve ulaşımın mükemmelliği sonucu bu şehirde yaşayan ve çalışan dünyanın her ülkesinin de bir vatandaşı buradadır. Hessen eyaletinde yaşayan yabancıları temsil eden bütün konsolosluklar burada yer alır. Almanya'nın en fazla yabancı nüfus yapısına sahip kentlerinden biridir. Ayrıca Almanya'da Türklerin en fazla yaşadığı şehirlerin başındadır.

Yahudi nüfusu ile de bilinen şehir 2. dünya savaşında bu Musevi nüfusun toplama kamplarına sürgünü ve arkasından yok edilmesi sonucu büyük kayıplar (11.000 üzerinde) vermiştir. Savaş sonuna 160 kişi kalan Musevi nüfusu bugün yine hatırı sayılır bir sayıya ulaşmıştır (yaklaşık 7.200).

Şehirde yarım milyonun biraz üzerinde insan yaşarken komşu bölgelerden, banliyölerinden gelen çalışanlar yüzünden bu sayı mesai saatlerinde bir milyonu geçer.

Politika

Anakent yanında banliyö semtlerin kendi belediyeleri vardır. Anakent belediye başkanı bay Peter Feldmann (SPD) dur. Kent, 2008 seçimlerinden beri Yeşiller (Birlik 90/Yeşiller) ve Hristiyan demokrat CDU koalisyonu ile yönetilmektedir.

Ulaşım

Almanya'nın ünlü otobanları A3 ve A5 in kesiştiği Frankfurt otoban kavşağı yanında, hızlı tren, metro ve omnibüs imkânları düzenli ve mükemmeldir. Avrupa'nın en büyük havaalanlarından birine sahiptir ve yılda milyonlarca yolcunun uğrak yeridir. 2002 yılında bitirilen ICE hızlı tren hattı ile iki ekonomi merkezi Frankfurt ve Köln arasında 200 km/h üstünde seyahat etme imkânı vardır.

Nehir nakliyatı ile Frankfurt şehri yukarı Ruhr havzasının ekonomik bölgesine ve daha ileride Hollanda'ya bağlantılıdır. Main-Tuna kanalı ile de Güneydoğu Avrupa ile irtibatı vardır. Batı limanının değişimi ile burada ikâmet ve büro alanları oluşturulmuştur.

Frankfurter römerFrankfurter römer

Kültür

Müzeler

Städel Senckenberg Doğa Tarihi Müzesi

30'dan fazla müze ile Frankfurt, Avrupa'nın en çok çeşitli müzelerine sahiptir. Müzesufer'in bir parçası yirmi müze, Main nehir kıyısının her iki tarafının ön sırasında veya yakınında bulunan ve kültürel politikacı Hilmar Hoffmann 'ın inisiyatifle oluşturulmuştur.

Eiserner Steg ve Friedensbrücke arasında Sachsenhausen güney nehir kıyısında on müze vardır. Caddenin kendisi Schaumainkai, Frankfurt'un en büyük bit pazarı için cumartesi günleri trafiğe kısmen kapanır.

Kuzey nehir kıyısında iki müze bulunmaktadır:

Altstadt bölgesinde doğrudan nehir kıyısında yer almayan yerler:

Bir başka önemli müze de Westend bölgesinde yer almaktadır:

Diğer müzeler, Oostende bölgesindeki Dialogmuseum (Diyalog Müzesi), Deutsche Bank Park'taki Eintracht Frankfurt Müzesi, Frankfurter Feldbahnmuseum (Gallus semtindeki Frankfurt Hafif Raylı Sistem Müzesi), Schwanheim bölgesindeki Verkehrsmuseum Frankfurt (Frankfurt Taşımacılık Müzesi), Bahnhofsviertel bölgesindeki the Hammer Museum (Çekiç Müzesi) ve Ginnheim bölgesindeki Geldmuseum der Deutschen Bundesbank (Alman Federal Bankası Para Müzesi)' dir. Nordend bölgesindeki Explora Museum+Wissenschaft+Technik (Explora Bilim ve Mühendislik Müzesi) 2016 yılında kapatıldı.

Performans sanatları

Festhalle Frankfurt İngiliz Tiyatrosu Müzik

Eurodance ve Trance müziği Frankfurt'ta doğdu. 1989'da Alman yapımcılar Michael Münzing ve Luca Anzilotti (Benito Benites ve John "Virgo" Garrett III takma adları altında) Snap! projesini oluşturdular. Basları, davulları ve elektronik sesleri karıştırıp bilgisayar teknolojisini kullanarak ritim eklenen Snap! şarkıları Rap ve Soul vokalleri bir araya getirdi. Böylece yeni bir tür doğdu: Eurodance. 1990'ların başında, Sven Väth ve DJ DAG (Dance 2 Trance'dan) dahil olmak üzere DJ'ler ilk olarak daha sert ve daha derin bir tarz asit house çaldılar ve sonraki on yılda Trance müzik olarak dünyada popüler oldular. İlk ve en etkili Eurodance, Trance ve Techno oyunculuklarından bazıları, örneğin, La Bouche, Jam and Spoon, Magic Affair, Culture Beat, Snap!, Dance 2 Trance, Oliver Lieb,Hardfloor ve Harthouse ve Eye Q gibi plak şirketleri 1990'ların başında şehirdeydi.

Mekanlar

Botanik bahçeleri

Palmengarten

Frankfurt iki büyük botanik bahçesine ev sahipliği yapar:

İki ana alana ayrılır: jeobotanik alanı alpin bahçesi, arboretum, çayırlar, bozkırlar, bataklık ve bir göletin yanı sıra Kanarya Adaları, Kafkasya, Doğu Asya, Akdeniz ve Kuzey Amerika'dan bitki koleksiyonlarını ve sistematik ve ekolojik koleksiyon ekin bitkilerini, nesli tükenmekte olan türlerini, süs bitkilerini, gülleri ve 1.200 m2 (13.000 ft2) ölçülerinde Neuer Senckenbergischer Arzneipflanzengarten (Yeni Senckenberg Tıbbi Bitki Bahçesi) içerir.

Palmengarten ve Grüneburgpark ‘a komşu olan Botanik Bahçesi şehir içi en büyük yeşil alandır.

Yabancı kültür

Fransız Enstitüsü, dünyada Alliance française'nin yaklaşık 1.000 şubesinden ve yurtdışındaki 150'den fazla şubesinden oluşan Fransız kültür ağıyla yakın şekilde çalışır. 12 Mayıs 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Festivaller

2005 yılında Museumsuferfest Luminale 2012'de "OVO"

Gece Hayatı

Frankfurt, çeşitli restoranlar, barlar, publar ve kulüpler sunar. Kulüpler şehir merkezinde ve çevresinde ve çoğunlukla Hanauer Landstraße'ye yakın olan Oostende bölgesinde yoğunlaşır. Restoranlar, barlar ve publar Sachsenhausen, Nordend, Bornheim ve Bockenheim’da yoğunlaşırlar.

Elektronik müzik'te Frankfurt, 1980'lerin sonunda ve 1990'ların başında, Sven Väth, Marc Trauner, Scot Project ve Kai Tracid gibi ünlü DJ'lerle öncü bir şehirdi. İlk Trance müziği sesinin ana mekanlarından biri 1988'den 1998'e kadar Omen gece kulübü idi. 1980'ler ve 1990'ların bir başka popüler disko kulübü ve bir hotspot Tekno/Trance müzik için 1978'den 2000'e kadar Frankfurt Havalimanı'ndaki Terminal 1'de bulunan Dorian Gray idi. Diğer popüler mekanlar U60311 (1998-2012) ve Fechenheim (2004-2012) içindeki Coocoon Club idi. Geçmişin önemli canlı müzik mekanları arasında Sinkkasten Arts Club (1971-2011) ve King Kamehameha Club (1999-2013) yer alır.

En popüler aktif rock ve pop konser mekanları arasında, 1976'da özerk ve sol kanat karşı-kültür merkezi olarak açılan Seckbach'taki Batschkapp yer alır. Diğer popüler aktif kulüpler ve müzik mekanları arasında Velvet Club, The Cave, Cooky's, Nachtleben, Silbergold, Zoom, Tanzhaus West ve Yachtclub bulunmaktadır.

Yerli kültür

Avusturya müzesinde 1926 versiyonunda bir "Frankfurt mutfağı"

Mutfak spesiyaliteleri

Ayrıca bkz. Hessen mutfağı

"Bembel" (sürahi) ve "Geripptes" (bardak)

Kardeş Şehirler

Frankfurt'un 8 tane kardeş şehri vardır.

Ayrıca 1967'den beri Frankfurt'un Nieder-Eschbach ilçesi ve Paris'in kuzeyindeki Deuil-la-Barre komünü arasında kardeşlik vardır.

Aşağıdaki şehirlerle Frankfurt'un arkadaşlık antlaşması (Freundschaftsvertrag) var:

2006'dan beri Çin'de bulunan Şenjen şehri ve Mart 2007'den beri Tiencin şehri, Frankfurt ile iktisadi ilişkileri var.

Galeri

Ayrıca Bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Stadtteile". Frankfurt.de. 14 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2011. 
  2. ^ European cities outperform their English counterparts 20 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. citymayors.com (14 Ocak 2010'da erişildi)
  3. ^ Mercer'in yaptığı Dünyan'nın en yaşanabilir kentleri listesinin 2008 yılında yayınlanan hali 18 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 14 Ocak 2010'da erişildi.
  4. ^ "Frankfurt am Main - Einwohnerzahl bis 2019". Statista (Almanca). 1 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2021. 
  5. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; staedtestatistik.de isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  6. ^ "Prognose: Frankfurt gewinnt weiter viele Einwohner". ZEIT Online. 20 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2021. 
  7. ^ H. Voit, Die kommunale Gebietsreform in: Erwin Stein (Hrsg.): 30 Jahre Hessische Verfassung, Wiesbaden 1976, p. 416 ff. (Text in German)
  8. ^ "Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2009" (PDF). 14 Kasım 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2011. 
  9. ^ a b c "Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2010" (PDF). 14 Kasım 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2011. 
  10. ^ "Neue Ehrlichkeit. Mit Tanzmusik aus dem Computer feign zwei Frankfurter Klangbastler weltweit Erfolge" (PDF). Der Spiegel (Almanca). Hamburg. 3 Ekim 1994. s. 268. 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2016. 
  11. ^ "Opernwelt Pressemitteilung". Kultiversum.de. 6 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2011. 
  12. ^ Avrupa Belediyeler ve Bölgeler Konseyi 8 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.; Frankfurt şehri 29 Haziran 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Dışişleri Raporu

Dış bağlantılar